Για ένα άνθρωπο που παίρνει 600-700 ευρώ τον μήνα, που τρέχει συνεχώς από δουλειά σε δουλειά, που περιστασιακά μένει άνεργος και κυρίως, για ένα νέο που ψάχνεται κάπως να σταθεί στα πόδια του έξω από την οικογενειακή αγκάλη, η απόκτηση ενός δικού του χώρου για να μείνει είναι μία πάρα πολύ δύσκολη υπόθεση. Με νοίκι στα 200 με 300 ευρώ (περίπου το μισό του βασικού), το μόνο που μπορείς να κάνεις είναι να ζεις για να δουλεύεις, ώστε να τα δίνεις σε νοίκια, λογαριασμούς, φαγητό και τα διάφορα αναλώσιμα. Τα πράγματα σε σχέση με παλιότερα σίγουρα έχουν αλλάξει. Για τους γονείς μας η αγορά ενός σπιτιού ήταν μία υπόθεση, ναι μεν δύσκολη, αλλά πάντως πραγματοποιήσιμη. Οι συνθήκες ζωής βέβαια ήταν διαφορετικές, υπήρχε το δεδομένο της σταθερής δουλειάς και υποτυπώδεις θεσμοί του κοινωνικού κράτους που παρείχαν μία αίσθηση ασφάλειας στον εργαζόμενο. Αυτή η εποχή όμως έχει παρέλθει ανεπιστρεπτί. Σήμερα η πραγματικότητα του εξευτελιστικού βασικού μισθού, η εποχικότητα της εργασίας, η αβεβαιότητα για το πού θα βρίσκεσαι στο μέλλον καθιστούν την δυνατότητα αγοράς ενός σπιτιού, χωρίς την οικονομική ενίσχυση της οικογένειας, ένα άπιαστο όνειρο, ενώ το να νοικιάζεις μόνος σου είναι μία πολύ δύσκολη υπόθεση που απαιτεί το σύνολο σχεδόν της ενεργητικότητας και του χρόνου σου. Οι επιλογές που υπάρχουν βασικά είναι δύο: ή να μείνεις με τους γονείς σου μέχρι να «τακτοποιηθείς» ή να συγκατοικήσεις.
Το πρώτο στην Ελλάδα είναι αρκετά συνηθισμένο ως επιλογή, μιας και υπάρχουν πολύ συγκεκριμένες συνθήκες που έχουν να κάνουν με την ιστορία και τη δομή της «ελληνικής» πυρηνικής οικογένειας. Ο θεσμός της οικογένειας βλέπουμε ότι έχει στην Ελλάδα ανάλογο ρόλο με πλευρές του κράτους πρόνοιας που στην βόρεια Ευρώπη δίνει βοηθήματα στέγασης και καλύπτει κάποιες βασικές ανάγκες (εύρεση εργασίας, ιατρική κάλυψη). Πολύς κόσμος μένει σε σπίτι της οικογένειας είτε παίρνει ένα αναγκαίο χρηματικό βοήθημα, είτε όχι. Αυτό συμβαίνει χρονικά είτε μετά το πανεπιστήμιο για αυτούς που σπούδασαν σε άλλη πόλη, είτε νωρίτερα για όλους τους υπόλοιπους.
Μία τέτοια πραγματικότητα αποτελεί για τον καθένα μας, λιγότερο ή περισσότερο, μία πιεστική και αγχωτική συνθήκη. Όλοι ξέρουμε πόσο σημαντικό είναι να έχεις «τον χώρο σου» για να μπορέσεις να κάνεις τα πράγματα που θέλεις. Είναι αναμφισβήτητα βασικό για την ανάπτυξη της προσωπικότητας και την ύπαρξη μία κοινωνικής ζωής που την ορίζεις εσύ. Η βοήθεια που προσφέρει η οικογένεια φαινομενικά αντικαθιστά την αδιαφορία μιας κοινωνίας που προάγει την ατομικότητα. Ουσιαστικά όμως και η οικογένεια νοιάζεται μόνο για το άτομο, «για το παιδί μας», και δεν απαντά στο τι θα γίνει με «τα παιδιά όλου του κόσμου». Σίγουρα, είναι ίσως η πιο βασική κοινότητα αλληλοβοήθειας που έχει απομείνει. Αλλά αυτό δεν σημαίνει τόσο ότι είναι επιλογή, αλλά αποτέλεσμα της ανυπαρξίας άλλων κοινοτήτων αλληλοβοήθειας. Έτσι, αυτό που ισχύει είναι ότι το άτομο, και δη το νέο άτομο, εγκλωβίζεται σε μια «πολύ κλειστή κοινότητα» (3-4 μέλη), όπως αυτή της πυρηνικής οικογένειας. Μιας οικογένειας που –επειδή στην Ελλάδα είναι έντονα δεμένη με τη μικρή ιδιοκτησία (ένα χωράφι, ένα σπίτι, μια μικρή οικογενειακή επιχείρηση κτλ.)- μπορεί να βοηθήσει τα μέλη της οικονομικά και συναισθηματικά, αλλά αντίστοιχα θα απαιτήσει και κάποιες συγκεκριμένες επιλογές ζωής εκ μέρους τους. Η άρνηση αυτών των επιλογών δεν είναι μια εύκολη υπόθεση, γιατί οι επιπτώσεις στη συγκεκριμένη περίπτωση δεν είναι μόνο οικονομικές, αλλά και συναισθηματικές (ρήξη με ανθρώπους με τους οποίους έχεις κοινωνικοποιηθεί μαζί για χρόνια, και μάλιστα στα «ευαίσθητα» παιδικά και νεανικά χρόνια). Σε αυτό το σημείο εντοπίζουμε μία ανάγκη εξόδου από την οικογενειακή οικία, μία επιθυμητική κοινωνική κίνηση, που, ούτως ή άλλως, αναζήτα διεξόδους σε αυτήν την επισφαλή συνθήκη.
Η επιλογή του να μένεις με τους γονείς σου δεν είναι, όπως είπαμε, αποτέλεσμα μόνο των οικονομικών αναγκών που πρέπει να καλυφθούν. Η δομή, η «κοινότητα» της πυρηνικής οικογένειας ορίζει ένα σύνολο από αξίες και ιδανικά που εγκλωβίζουν ουσιαστικά τα μέλη της σε ένα συγκεκριμένο τρόπο/μοντέλο ζωής. Αυτές οι αξίες έχουν αναφορά και καθορίζονται σε ένα μεγάλο βαθμό από την ίδια την κοινωνία ως όλον. Αποδεκτή κοινωνικά συμπεριφορά για παράδειγμα είναι η εξής: η έξοδος από την οικογένεια να σημαίνει την μετάβαση σε μια νέα οικογένεια, αυτή που θα δημιουργηθεί από ένα παιδί. Έτσι, για κάποιους από την γενιά των γονιών μας, η παραμονή στην οικογενειακή στέγη προκύπτει από την ανυπαρξία της νέας οικογενειακής δομής στην οποία θα μεταβεί το μέλος της. Παρόλα αυτά, ο λόγος που τείνει να γίνεται πια αποδεκτή σε ένα βαθμό μια διαφορετική επιλογή, όπως αυτή της συγκατοίκησης, είναι γιατί προκύπτει από την αντικειμενικότητα της επισφαλούς πραγματικότητας, και όχι μόνο λόγω της συνειδητής αποδοχής μίας εναλλακτικής μορφής κοινωνικότητας.
Τα τελευταία χρόνια οι συγκατοικήσεις στην Ελλάδα έχουν αρχίσει να εμπεδώνονται στην συνείδηση αρκετού νέου κόσμου, όχι μόνο ως μία αυστηρά «φοιτητική» επιλογή, αλλά ως μία, έστω και προσωρινά, ουσιαστική διέξοδο όσον αφορά το πρόβλημα της στέγασης. Αυτό αποτελεί μία αλλαγή σε σχέση με παλιότερα και ίσως μία τομή στην γενικότερη νοοτροπία σε σχέση με το ζήτημα του «πώς την βγάζω». Εμείς βλέπουμε στην ανάπτυξη όλων αυτών των συμβιωτικών συγκατοικήσεων, την ανάδυση μίας νέας μορφής κοινωνικότητας και μαζί με αυτήν, ίσως και το σπέρμα μίας νέας κοινωνικής συνείδησης. Μια κοινωνικής συνείδησης που λέει ότι δεν είμαστε, και δεν θα είμαστε ποτέ, αυτοί που κάποια στιγμή θα σταματήσουμε να σκεφτόμαστε και να αγχωνόμαστε για το αύριο, αυτοί που μας λέγανε οι γονείς μας ότι θα «εξασφαλιστούμε». Και ούτε το θέλουμε κιόλας με έναν ατομικό τρόπο. Θέλουμε να πάψουμε να εθελοτυφλούμε για να το τι συμβαίνει γύρω μας, με όλους μας, θέλουμε να πάψουμε να ακριβοπληρώνουμε τα ψίχουλα του ατομισμού. Μόνο αν επαν-εφεύρουμε μορφές επικοινωνίας και κοινωνικής αλληλοβοήθειας θα μπορέσουμε να δημιουργήσουμε συμπαγείς δομές, πλούσιες κοινωνικές σχέσεις δηλαδή, με τις οποίες θα καλύψουμε τις ανάγκες μας. Αυτό είναι ένα βήμα. Ένα άλλο είναι η οργάνωση, σε όλα αυτά τα «πεδία», των «στοιχείων» της επισφαλειοποίησης των ζωών μας (π.χ. εργασία) που μας κρατάνε καρφωμένους σε ένα σημείο, που μας απομονώνουν και μας ωθούν κάθε μέρα, λίγο περισσότερο στην παραίτηση και την κατάθλιψη.
Να, λοιπόν, μερικές ενδιαφέρουσες ιδέες: να καλύψουμε συλλογικά τις ανάγκες της στέγασης, αναζητώντας νέους ευέλικτους τρόπους. Με σεβασμό ο ένας στην άλλη, με συμβιωτικές συγκατοικήσεις, με δυναμικούς συλλογικούς διακανονισμούς στα νοίκια, που σε ορισμένες περιοχές έχουν φτάσει σε απίστευτα επίπεδα εκμετάλλευσης. Και, γιατί όχι, με καταλήψεις των άδειων σπιτιών και την μετατροπή τους σε στεγαστικές συλλογικότητες (κάτι που όπως μας δείχνει η Δυτική Ευρώπη, μπορεί να επιτευχθεί για πολλά χρόνια και για ολόκληρες γειτονιές). Να βρεθούμε με φίλους, να οργανωθούμε συλλογικά και να πάρουμε όλα αυτά που μας ανήκουν.
Δημοσιεύθηκε από stasiepisfaleias 
